Từ ngày 01 tháng 01 năm 2019, một số văn bản pháp luật như Nghị định số 149/2019 về thực hiện quy chế dân chủ nơi làm việc, luật an ninh mạng, luật lâm nghiệp, luật thủy sản… chính thức có hiệu lực thi hành.

I. Những điểm chính trong Nghị định số 149/2018/ND-CP về thực hiện quy chế dân chủ nơi làm việc

Nghị định quy định chi tiết khoản 3 điều 63 của bộ luật lao động về thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc đã có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2019.

Nghị định có nội dung quy định về hai vấn đề chính trong quan hệ lao động là: Nghĩa vụ công bố thông tin của người sử dụng lao động và; Quyền của người lao động trong việc tham gia ý kiến, quyết định, giám sát và kiểm tra.

1. Theo đó, người sử dụng lao động không còn có nghĩa vụ phải công khai tài chính hằng năm của doanh nghiệp về các nội dung liên quan đến người lao động và điều lệ hoạt động của doanh nghiệp. Thay vào đó, Nghị định tập trung vào các thông tin có ảnh hưởng lớn đến người lao động, điển hình là Nghị quyết Hội nghị người lao động.

Người sử dụng lao động dưới 10 lao động được miễn trừ tổ chức hội nghị người lao động và ban hành quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc bằng văn bản.

2. Một quy định hoàn toàn mới của Nghị định là người lao động có quyền tham gia ý kiến vào việc xây dựng, sửa đổi, bổ sung thang lương, định mức lao động, đề xuất nội dung thương lượng tập thể.

II. Luật Lâm Nghiệp đã bắt đầu có hiệu từ ngày 1/1/2019 – Tăng cường sức quản lý của Nhà nước

Thay thế cho Luật bảo vệ và phát triển rừng 2004, luật lâm nghiệp 2017 được kỳ vọng sẽ cung cấp nhiều khả năng quản lý hơn cho nhà nước với tư cách là đại diện chủ sở hữu.

Liên kết theo chuỗi giá trị của sản phẩm lâm nghiệp

Luật lâm nghiệp 2017 đã mở rộng phạm vi điều chỉnh dựa trên các mối liên kết trong hoạt động lâm nghiệp để trồng rừng, sản xuất và cung cấp lâm sản nhằm đáp ứng cho nền kinh tế quốc gia và đời sống xã hội.

Luật lâm nghiệp cũng tập trung vào việc xác định rõ ràng các chính sách phát triển lâm sản theo hướng hỗ trợ các doanh nghiệp trong hợp tác, liên doanh và liên kết với các chủ rừng để tạo ra các vùng nguyên liệu thô. Ngoài ra là các vấn đề về việc đảm bảo các điều kiện cụ thể trong việc chế biến mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và mẫu vật các loài thực vật rừng hoang dã, động vật rừng hoang dã thuộc Phụ lục của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp.

Chuyển hướng trong việc khai thác các lợi ích từ rừng và từ các tổ chức sở hữu rừng

Theo đạo luật này quy định, các tổ chức và cá nhân được hưởng lợi ích từ các dịch vụ môi trường rừng phải trả tiền cho các dịch vụ môi trường rừng.

Luật cũng thể chế hóa chế độ chiếm hữu rừng theo Hiến Pháp 2013, quy định cụ thể hai nhóm hình thức sở hữu rừng bao gồm: Rừng thuộc sở hữu toàn dân với nhà nước là đại diện chủ sở hữu và; rừng thuộc sở hữu của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư.

Tổ chức quản lý rừng theo hướng bền vững

Một trong những nguyên tắc quản lý rừng là quản lý rủi ro. Theo đó, chủ rừng không được thay đổi mục đích sử dụng rừng tự nhiên, trừ trường hợp quốc phòng – an ninh quốc gia, và các trường hợp khẩn cấp khác do chính phủ quy định. Rừng sản xuất là rừng tự nhiên được khai thác theo kế hoạch quản lý rủi ro để bảo vệ rừng tự nhiên hiện có và cần có thời gian để phát triển và phục hồi, đảm bảo an ninh môi trường cũng như đáp ứng nhu cầu lâu dài về nông sản.

III. Luật thủy sản 2017 – Một bước ngoặt trong ngành thủy sản

Luật thủy sản có hiệu lực từ ngày 1/1/2019 được kỳ vọng sẽ đáp ứng cả tiêu chuẩn quốc tế lẫn chính sách phát triển ngành thủy sản của chính phủ.

Luật thủy sản mới bao gồm nhiều quy định chi tiết hơn và đáp ứng được các yêu cầu hội nhập, đặc biệt là trong bối cảnh ngành xuất khẩu thủy hải sản của Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều rào cản về kỹ thuật, bao gồm cảnh cáo thẻ vàng của Ủy ban Châu Âu đối với các hành vi đánh bắt trái phép và không kiểm soát (IUU) bên cạnh nhiều cảnh báo từ các thị trường khác.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh Việt Nam đang tái cơ cấu mạnh mẽ ngành nông nghiệp theo quyết định 899/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ, nhiều quy định về cải cách hành chính, tạo điện kiện cho doanh nghiệp cũng được thể hiện trong luật thủy sản 2017.

Quy định về cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản

Cơ sở dữ liệu quốc gia bao gồm tất cả dữ liệu công nghiệp về tài nguyên thủy sản, nuôi trồng thủy sản, tàu cá, … Tất cả thông tin và dữ liệu sẽ được chuẩn hóa và số hóa bởi khoa học và công nghệ, được xây dựng thống nhất từ cấp trung ương đến địa phương, được thực hiện theo hướng dẫn của chính phủ điện tử. Các cơ quan liên quan có thể cập nhật cơ sở dữ liệu này để có được thông tin kịp thời.

Trao quyền cấp hạn ngạch khai thác cho các địa phương

Theo đó, Luật quy định quyền cấp hạn ngạch khai thác cho các địa phương. Luật cũng quy định rõ ràng việc cấp hạn ngạch phải dựa trên kết quả khảo sát và đánh giá tài nguyên thủy sản, đặc biệt, dựa trên trữ lượng và sản lượng cho phép khai thác bền vững để xác định hạn ngạch khai thác.

Hợp pháp hóa các nội dung liên quan của IUU

Luật thủy sản quy định dựa trên các quy định của IUU về khai thác và xử phạt đối với các chủ tàu, thuyền trưởng vi phạm, mức xử phạt cao nhất đối với các cá nhân lên tới 1 tỷ đồng. Như vậy, mức phạt đã được quy định tăng gấp 10 lần so với mức phạt theo quy định hiện hành.

Luật cũng quy định việc thu hồi giấy phép khai thác đối với các cá nhân và tổ chức khai thác bất hợp pháp trong vùng viển Việt Nam. Quy định chặt chẽ hơn về các điều kiện cấp lại giấy phép khai thác cho các tổ chức và cá nhân có tàu đánh cá trong danh sách tàu cá của IUU, hoặc không có thiết bị giám sát hành trình.

IV. Tổng quan về Luật an ninh mạng 2018

Các quy định của Luật an ninh mạng đã mang lại cho chính phủ quyền hạn để có thể gỡ bỏ bất cứ nội dung vi phạm nào trên không gian mạng.

Chỉ vài ngày sau khi Luật An ninh mạng có hiệu lực, Việt Nam đã cáo buộc Facebook vi phạm Luật an ninh mạng khi cho phép người dùng đăng bình luận chống chính phủ trên nền tảng này, theo tuyên bố của Thông tấn xã Việt Nam.[1]

Luật an ninh mạng nghiêm cấm việc đăng các thông tin sai sự thật trên Internet

Điều 8 của Luật này quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong môi trường mạng. Trong đó bao gồm các quy định nghiêm cấm sử dụng không gian mạng để thực hiện các hành vi như: Tổ chức, hoạt động, câu kết, xúi giục, mua chuộc, lừa gạt, lôi kéo, đào tạo, huấn luyện người chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Xuyên tạc lịch sử.

Hành vi lạm dụng các hoạt động an ninh mạng để xâm phạm chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân hoặc để tự tìm kiếm cũng là một hành vi bị cấm.

Doanh nghiệp nước ngoài phải lưu trữ dữ liệu người dùng tại Việt Nam

Khoản 3, Điều 26 của Luật yêu cầu các Doanh nghiệp trong nước và ngoài nước cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng Internet, các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam có hoạt động thu thập, khai thác, phân tích, xử lý dữ liệu về thông tin cá nhân, dữ liệu về mối quan hệ của người sử dụng dịch vụ, dữ liệu do người sử dụng dịch vụ tại Việt Nam tạo ra phải lưu trữ dữ liệu này tại Việt Nam trong thời gian theo quy định của Chính phủ.

Các Doanh nghiệp nước ngoài cung cấp các dịch vụ trên phải thành lập chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Doanh nghiệp phải cung cấp thông tin người dùng để điều tra

Các doanh nghiệp trên cũng phải có trách nhiệm xác minh thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản kỹ thuật số; bảo mật thông tin, tài khoản người dùng.

Đặc biệt, các doanh nghiệp cũng phải cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng bảo vệ an ninh mạng của Bộ Công an khi được yêu cầu bằng văn bản để phục vụ điều tra và xử lý các vi phạm về an ninh mạng.

Thông tin vi phạm trên internet sẽ bị xóa trong vòng 24 giờ

Khi người dùng chia sẻ thông tin bị cấm theo Luật, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, internet và các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng ở Việt Nam phải ngăn chặn việc chia sẻ và loại bỏ thông tin, tin tức vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm yêu cầu của lực lượng bảo vệ an ninh mạng của Bộ Công an hoặc cơ quan của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Đồng thời, doanh nghiệp phải lưu nhật ký hệ thống để phục vụ điều tra và xử lý vi phạm Luật an ninh mạng trong thời gian quy định.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Điều 29 quy định: Trẻ em có quyền được bảo vệ, tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, giữ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền khác khi tham gia trên không gian mạng. Doanh nghiệp phải đảm bảo kiểm soát nội dung để không gây hại cho trẻ em; đồng thời, xóa bỏ thông tin có nội dung gây hại cho trẻ em.

Hành vi “nghe lén” được coi là hành vi gián điệp mạng

Hành vi gián điệp mạng; xâm phạm bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng được liệt kê tại khoản 1, Điều 17 của Luật.

V. Thông tư mới nhất về cơ chế một cửa (OSS)

Thông tư số 01/2018 / TT-VPCP hướng dẫn thực hiện một số quy định của Nghị định số 61/2018 / ND-CP về Cơ chế một cửa

Theo Thông tư, việc thực hiện tiếp nhận hồ sơ, giải quyết và trả kết quả tại Bộ phận một cửa đối với các thủ tục hành chính phải được công bố trong Quyết định công bố thủ tục hành chính, Quyết định công bố danh mục thủ tục hành chính và công khai theo quy định pháp luật về kiểm soát thủ tục hành chính.

Trường hợp thủ tục hành chính được thực hiện tiếp nhận và trả kết quả trực tuyến hoặc thông qua dịch vụ bưu chính công ích theo Quyết định số 45/2016/QĐ-TTg ngày 19 tháng 10 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua dịch vụ bưu chính công ích bổ sung cột cách thức thực hiện trong danh mục thủ tục hành chính tại Quyết định công bố thủ tục hành chính để thể hiện rõ ràng, cụ thể các nội dung liên quan trong cách thức thực hiện.

Đặc biệt, trong trường hợp cần thiết, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định lựa chọn thủ tục hành chính, ưu tiên các thủ tục hành chính phổ biến, số lượng hồ sơ phát sinh lớn để áp dụng cách thức hướng dẫn qua bộ hồ sơ mẫu và video hướng dẫn và công khai tại Bộ phận một cửa.

Ngoài ra, Thông tư còn cung cấp 06 biểu mẫu trong quy trình xử lý thủ tục hành chính bao gồm:

Mẫu số 01: Mẫu giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả;

Mẫu số 02: Mẫu phiếu yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ;

Mẫu số 03: Mẫu phiếu từ chối tiếp nhận giải quyết hồ sơ;

Mẫu số 04: Mẫu phiếu xin lỗi và hẹn lại ngày trả kết quả;

Mẫu số 05: Mẫu phiếu kiểm soát quá trình giải quyết hồ sơ;

Mẫu số 06: Mẫu sổ theo dõi hồ sơ.

[1] Mạng xã hội Facebook đang vi phạm pháp luật Việt Nam như thế nào?, đăng tải tại website của Thông tấn xã Việt Nam tại: https://vnanet.vn/vi/tin-tuc/khoa-hoc-cong-nghe-13/mang-xa-hoi-facebook-dang-vi-pham-phap-luat-viet-nam-nhu-the-nao-3666660.html.


KHUYẾN CÁO

Đây KHÔNG phải là tư vấn pháp lý, nếu muốn được tư vấn độc giả nên liên hệ những luật sư đủ khả năng hành nghề trong lĩnh vực liên quan, các luật sư của VCI Legal chắc chắn nằm trong số đó và rất hân hạnh nếu độc giả muốn chúng tôi tư vấn và đại diện pháp lý. VCI Legal không chịu trách nhiệm nếu một số độc giả sử dụng thông tin trong các BẢN TIN PHÁP LUẬT này để tự giải thích/áp dụng các quy định pháp luật