Nguồn của án lệ: Quyết định giám đốc thẩm số 06/2017/DS-GĐT ngày 27/3/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về vụ án “Tranh chấp thừa kế tài sản và chia tài sản chung” tại Hà Nội, giữa nguyên đơn là ông Cấn Xuân V, bà Cấn Thị N1, bà Cấn Thị T1, bà Cấn Thị H, ông Cấn Xuân T, bà Cấn Thị N2, bà Cấn Thị M1. Người đại diện cho các đồng nguyên đơn là bà Cấn Thị N2 và bị đơn là cụ Nguyễn Thị L, ông Cấn Anh C. Người đại diện cho các đồng bị đơn theo ủy quyền là ông Lê Hồng L. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan gồm 07 người.

Khái quát nội dung án lệ: Cụ Hoàng Thị T (là mẹ của các nguyên đơn) mất năm 1972, trước ngày công bố Pháp lệnh Thừa kế ngày 30/8/1990 (“Pháp lệnh 1990”). Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao nhận định tại thời điểm xem xét thủ tục giám đốc thẩm, thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế của cụ Hoàng Thị T vẫn còn do Bộ luật Dân sự năm 2015 (“BLDS 2015”) đang có hiệu lực pháp luật.

Tình huống án lệ:

Trong trường hợp này, thời điểm bắt đầu tính thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế phải được xác định là ngày công bố Pháp lệnh 1990. Thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế được xác định theo quy định của BLDS 2015.

Pháp luật áp dụng:

– Khoản 1 Điều 623 BLDS 2015.

– Khoản 4 Điều 36 Pháp lệnh 1990.

Các khía cạnh pháp lý và nhận định của Tòa án.

  1. Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh 1990, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết hoặc được Tòa án xác định là đã chết. Cụ Hoàng Thị T mất năm 1972, do đó thời điểm mở thừa kế trong trường hợp này là vào năm 1972. Theo quy định tại Khoản 4 Điều 36, Pháp lệnh 1990, đối với các việc thừa kế đã mở trước ngày ban hành Pháp lệnh, thì thời hạn yêu cầu chia di sản thừa kế được tính từ ngày công bố Pháp lệnh. Pháp lệnh 1990 được công bố vào ngày 10/9/1990 theo Lệnh số 44-LCT/HĐNN8 của Hội đồng Nhà nước. Vì vậy, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao đã nhận định thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế đối với di sản của cụ Hoàng Thị T được tính từ ngày 10/09/1990.
  2. Thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 36 Pháp lệnh 1990, thời hiệu khởi kiện về thừa kế là mười (10) năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Như vậy, thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế đối với di sản của cụ Hoàng Thị T là 10 năm kể từ ngày 10/09/1990 (ngày công bố Pháp lệnh 1990). Do đó, tính đến ngày 02-11-2010 (ngày nộp đơn khởi kiện), thời hiệu này đã hết. Tuy nhiên, vụ tranh chấp thừa kế này được xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm vào ngày 27/03/2017 (thời điểm BLDS 2015 đang có hiệu lực). Theo quy định tại Khoản 1 Điều 623 BLDS 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản kể từ thời điểm mở thừa kế. Ngoài ra, Điểm d Khoản 1 Điều 688, BLDS 2015 quy định, đối với các giao dịch dân sự được xác lập trước ngày BLDS 2015 có hiệu lực thì thời hiệu được áp dụng theo quy định của BLDS 2015. Vì vậy, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã nhận định, trong trường hợp này, thời hiệu khởi kiện chia di sản của cụ Hoàng Thị T cho các đồng thừa kế vẫn còn theo quy định của pháp luật.

KHUYẾN CÁO

Đây KHÔNG phải là tư vấn pháp lý, nếu muốn được tư vấn độc giả nên liên hệ những luật sư đủ khả năng hành nghề trong lĩnh vực liên quan, các luật sư của VCI Legal chắc chắn nằm trong số đó và rất hân hạnh nếu độc giả muốn chúng tôi tư vấn và đại diện pháp lý. VCI Legal không chịu trách nhiệm nếu một số độc giả sử dụng thông tin trong các BẢN TIN PHÁP LUẬT này để tự giải thích/áp dụng các quy định pháp luật