Giới thiệu:

Tháng 8/2019, Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã ra Nghị quyết 50-NQ/TW của Bộ chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030 (“Nghị quyết 50”).

Bộ Chính trị nhận định qua hơn 30 năm đổi mới, thành phần kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã phát triển khá nhanh và hiệu quả, trở thành 1 phần quan trọng trong nền kinh tế, đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, tuy nhiên vẫn còn những hạn chế như giảm các khoản đóng góp vào ngân sách nhà nước, chuyển giá, đầu tư “chui”, đầu tư “núp bóng”,….

Vì vậy, bằng Nghị quyết 50, Bộ Chính trị đã đưa ra 1 biện pháp cốt lõi nhằm nâng cao chất lượng và tính hiệu quả của đầu tư nước ngoài đến năm 2030. Nghị quyết đã đưa ra hướng dẫn và định hướng để Chính phủ ban hành và điều chỉnh các quy định chính sách.

Mua bán và Sáp nhập trong Nghị quyết 50

Một trong những điểm đáng chú ý mà Nghị quyết 50 hướng tới là việc thực hiện luật và quy định mới về những thương vụ M&A có tính quan trọng đối với an ninh quốc gia. Hiện nay, một số quy định có thể áp dụng được với các hoạt động M&A nằm rải rác ở một số điều luật. Bộ Luật Dân sự năm 2015 và Luật Doanh nghiệp năm 2014 cung cấp các nguyên tắc và quy định về điều hành doanh nghiệp và chuyển nhượng tài sản của doanh nghiệp hoặc quyền sở hữu doanh nghiệp và các thỏa thuận, kể cả các thỏa thuận M&A. Đối với hoạt động mua lại được thực hiện bởi nhà đầu tư nước ngoài hoặc công ty có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, phải thực hiện thủ tục đăng ký đầu tư theo Luật Đầu tư 2014. Nếu đối tượng bị mua lại là công ty đại chúng, việc mua lại phải được thực hiện thông qua chào mua công khai được quy định theo Luật Chứng khoán năm 2006[1]. Trong trường hợp thương vụ M&A chạm đến ngưỡng cảnh báo quy định trong Luật Cạnh tranh 2018, thì phải thông báo cho cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, chưa có điều luật nào đưa ra các hướng dẫn về tài sản trong thương vụ M&A có liên quan đến an ninh quốc gia.

Mặt khác, hiện nay hiện tượng đầu tư “chui” và đầu tư “núp bóng” đang xuất hiện và tồn tại ở một số khu vực tại Việt Nam. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào doanh nghiệp bất động sản với mức góp vốn dưới 49% vốn (theo quy định hiện nay, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài dưới 49%, sẽ được coi như là nhà đầu tư trong nước) đầu tư vào đất và vật tư ở một số vùng nhạy cảm liên quan đến quốc phòng và an ninh quốc gia. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, tiến hành các hoạt động M&A với các doanh nghiệp trong nước trong các dự án có ảnh hưởng lớn tới an ninh quốc gia[2].

Vì vậy, Nghị quyết 50 làm rõ:

  • Vấn đề đầu tư “núp bóng” hay đầu tư “chui” sẽ được giải quyết thông qua nghiên cứu và phát triển các quy định mới.
  • Hơn nữa, các “điều kiện liên quan đến quốc phòng và an ninh quốc gia” cũng sẽ được điều chỉnh và bổ sung trong quá trình nghiên cứu và ban hành giấy chứng nhận đầu tư (hoặc tài liệu pháp lý tương đương) cho các dự án đầu tư mới và quá trình xem xét, chấp thuận các hoạt động đầu tư thông qua hoạt động góp vốn và mua cổ phần.

Đây là quy định đầu tiên về biện pháp kiểm soát M&A nhằm bảo vệ tài sản chiến lược quan trọng đối với quốc gia không bị thu mua bởi các nhà đầu tư nước ngoài.

Tiêp theo là gì?

Người ta dự đoán rằng theo Nghị quyết 50, Chính phủ có thể sẽ ban hành danh sách những vùng nhạy cảm liên quan đến quốc phòng và an ninh quốc gia mà tại đó các nhà đầu tư nước ngoài không được phép đầu tư cả trực tiếp lẫn gián tiếp (ví dụ như góp vốn và M&A). Danh sách các dự ản nhạy cảm ảnh hưởng lớn đến quốc phòng và an ninh quốc gia nhiều khả năng cũng sẽ được ban hành nhằm kiểm soát trực tiếp và gián tiếp đầu tư nước ngoài, như các dự án nắm giữ mạng lưới phân phối lớn hay nắm giữ lượng thông tin người dùng tại Việt Nam lớn, … Hơn nữa, có khả năng một loạt các tiêu chí liên quan đến quốc phòng và an ninh quốc gia có thể được ban hành và áp dụng khi cấp phép đầu tư nước ngoài.

Những quy định về M&A trong các vấn đề an ninh quốc gia tại các khu vực tài phán khác cũng có thể là nguồn tham khảo giúp cho việcthực hiện Nghị quyết 50. Ví dụ, tại Anh, chính phủ đang đề xuất quy định mới cho phép chính phủ can thiệp trong trường hợp có thể tạo ra các mối lo ngại tiềm ẩn liên quan đến an ninh quốc gia. Chính phủ Anh ước tính, theo điều luật mới, mỗi năm có khoảng 50 trường hợp có thể phải áp dụng các biện pháp khắc phục để giải quyết những lo ngại đó. Tại Pháp, Luật PACTE mới có thể tăng cường cơ chế xử phạt, mở rộng danh sách các ngành cần xem xét và đưa ra một số minh bạch trong quy trình thông qua báo cáo thường niên trên cơ sở không có tên của các trường hợp được xem xét.

Tại Việt Nam, sau Nghị quyết 50, Chính phủ sẽ ban hành một số quy định mới cũng như điều chỉnh một số quy định hiện nay nhằm triển khai định hướng của Bộ Chính trị. VCI Legal sẽ tiếp tục cập nhật những quy định quan trọng tới đây.

[1] “Hướng dẫn về so sánh quốc tế: Mua bán và Sáp nhập 2018” [Ban hành bởi Global Legal Group] – Chương 55: Luật và Quy định về Mua bán và Sáp nhập tại Việt Nam [bởi VCI Legal]


KHUYẾN CÁO

Đây KHÔNG phải là tư vấn pháp lý, nếu muốn được tư vấn độc giả nên liên hệ những luật sư đủ khả năng hành nghề trong lĩnh vực liên quan, các luật sư của VCI Legal chắc chắn nằm trong số đó và rất hân hạnh nếu độc giả muốn chúng tôi tư vấn và đại diện pháp lý. VCI Legal không chịu trách nhiệm nếu một số độc giả sử dụng thông tin trong các BẢN TIN PHÁP LUẬT này để tự giải thích/áp dụng các quy định pháp luật