Kể từ thời điểm ban hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá vào năm 2013 đến cuối năm 2019, Việt Nam đã theo đuổi chính sách Nhà nước đối với vấn đề này trong hơn nửa thập kỷ. Việt Nam đã thực hiện nhiều biện pháp hạn chế cung cấp và tiêu dùng thuốc lá đồng thời với việc thúc đẩy các hoạt động phòng chống tác hại của thuốc lá. Đáng chú ý là việc thành lập quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá (“Quỹ”) nhằm đảm bảo nguồn kinh phí cho các hoạt động đó.

Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá

Vào tháng ngày 01 tháng 05 năm 2013, Luật số 09/2012/QH13 về Phòng, chống tác hại của thuốc lá có hiệu lực thi hành (“Luật PCTHTL”), quy định về các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, biện pháp kiểm soát nguồn cung cấp thuốc lá và điều kiện bảo đảm để phòng, chống tác hại của thuốc lá.

04 nguyên tắc chung trong phòng, chống tác hại của thuốc lá đã được đề ra bao gồm: i) Tập trung thực hiện các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá kết hợp với biện pháp kiểm soát để từng bước giảm nguồn cung cấp thuốc lá; ii) Chú trọng biện pháp thông tin, giáo dục, truyền thông để nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá nhằm giảm dần tỷ lệ sử dụng thuốc lá và tác hại do thuốc lá gây ra; iii) Thực hiện việc phối hợp liên ngành, huy động xã hội và hợp tác quốc tế trong phòng, chống tác hại của thuốc lá; iv) Bảo đảm quyền của mọi người được sống, làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá và được thông tin đầy đủ về tác hại của thuốc lá.

Ngoài ra, Luật PCTHTL cũng đặt ra hai điều kiện chính để Chính phủ Việt Nam (“Chính Phủ”) thực hiện có hiệu quả các mục tiêu phòng chống tác hại của thuốc lá. Công tác quản lý Nhà nước chú trọng việc xử lý và xử phạt vi phạm Luật PCTHTL. Và việc thành lập một quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá là cần thiết để huy động, cung cấp và điều phối các nguồn lực tài chính cho các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá trên phạm vi toàn quốc. Vào ngày 29 tháng 7 năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 47/2013/QĐ-TTg thành lập, phê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ. Nội dung chi của Quỹ căn cứ vào kế hoạch hoạt động hằng năm, chương trình, chiến lược ngắn hạn, dài hạn, mục tiêu ưu tiên trong từng giai đoạn đã được Hội đồng quản lý liên ngành phê duyệt.

Tóm tắt Báo cáo của Chính phủ về Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá

Chính Phủ mới đây đã công bố Báo cáo về kết quả hoạt động và quản lý, sử dụng Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá với kết quả hoạt động và quản lý của Quỹ trong năm 2018-2019 nhằm trình lên Quốc hội thẩm tra (“Báo cáo”). Nhìn chung, Báo cáo đã nêu ra những số liệu cho thấy chính sách, pháp luật về thành lập, quản lý, sử dụng Quỹ đã được ban hành và bổ sung, sửa đổi kịp thời.

Từ năm 2017 đến 2019, Quỹ đã được sử dụng để hỗ trợ 99 đơn vị và kêu gọi được sự tham gia tích cực của các Bộ, ngành, chính quyền tỉnh, thành phố và bệnh viện tham gia vào công tác phòng chống tác hại của thuốc lá. Mạng lưới về phòng chống tác hại của thuốc lá đã được thiết lập và duy trì trên toàn quốc. Tại thời điểm này, có 20 Bộ, ngành liên quan và 63/63 tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo phòng chống tác hại của thuốc lá.

Báo cáo cũng đã cung cấp thông tin về kết quả đạt được của kế hoạch quốc gia trong việc giảm tỷ lệ người hút thuốc lá, trong đó có nhiệm vụ bảo đảm “môi trường không có khói thuốc lá” đã được thực hiện và đạt được những chuyển biến tích cực. Đáng chú ý là năm 2018, tỷ lệ nam giới hút thuốc lá ở 12 tỉnh của Việt Nam giảm đáng kể so với năm 2015. Tỷ lệ người phơi nhiễm khói thuốc lá tại nơi làm việc giảm khoảng 13%, tại trường đại học cao đẳng giảm hơn 16%, trên các phương tiện giao thông công cộng giảm 15%.

Mặc dù vậy, theo Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội, nguồn tài chính của Quỹ đã không được sử dụng hiệu quả ở một số khía cạnh. Như các hoạt động tuyên truyền về tác hại của thuốc lá và công tác phòng chống đã không được Quỹ hỗ trợ đúng mức do việc giải ngân trên thực tế không hiệu quả. Trong báo cáo tóm tắt chi tiêu của Quỹ, tổng chi của Quỹ đã giảm từ hơn 215 tỷ đồng trong năm 2017 xuống còn khoảng 201 tỷ đồng trong năm 2018.


KHUYẾN CÁO

Đây KHÔNG phải là tư vấn pháp lý, nếu muốn được tư vấn độc giả nên liên hệ những luật sư đủ khả năng hành nghề trong lĩnh vực liên quan, các luật sư của VCI Legal chắc chắn nằm trong số đó và rất hân hạnh nếu độc giả muốn chúng tôi tư vấn và đại diện pháp lý. VCI Legal không chịu trách nhiệm nếu một số độc giả sử dụng thông tin trong các BẢN TIN PHÁP LUẬT này để tự giải thích/áp dụng các quy định pháp luật