Sự bùng phát gần đây của dịch và sự lây lan của virus COVID-19 (Coronavirus) bắt đầu từ Vũ Hán và đang mở rộng ra toàn cầu đã tác động đáng kể đến các hoạt động trên toàn thế giới khi các quốc gia ban hành nhiều biện pháp bảo vệ và nhiều hoạt động của chính phủ để làm chậm sự lây lan của dịch bệnh này. Một số gián đoạn trong hoạt động các doanh nghiệp có thể kể:

  • Đóng cửa nơi làm việc và các cảng tàu;
  • Tạm ngừng các kênh cung cấp và phân phối;
  • Gián đoạn công việc kinh doanh nhiều nhanh nghề;
  • Hạn chế sự di chuyển tự do của nhân viên và sự thiếu hụt lao động;
  • Hủy bỏ, đình chỉ hoặc hoãn các sự kiện; và
  • Nhu cầu thị trường suy giảm trầm trọng.

Một mặt, các biện pháp và hành động bảo vệ này là cần thiết để ngăn ngừa dịch bệnh lây lan. Mặt khác, các biện pháp này lại có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh tại Việt Nam cũng như toàn cầu. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, nhiều câu hỏi liên quan đến hậu quả pháp lý và Thương mại phát sinh do hợp đồng đã ký kết không thể được thực hiện do đã được đặt ra giữa các bên tham gia hợp đồng. Nếu bạn cảm thấy băn khoăn trong thời kỳ biến động xã hội này, dưới đây sẽ là một vài giải đáp liên quan đến một số vấn đề pháp lý để bạn có thể theo dõi nhằm xác định một cách rõ ràng hơn vấn đề mà bạn đang gặp phải.

  1. “Sự kiện bất khả kháng”

Thuật ngữ “Sự kiện bất khả kháng” (“SKBKK”) có lẽ là thuật ngữ được nhắc đến nhiều nhất trong hoạt động kinh doanh những ngày gần đây.

Để xác định SKBKK trong bối cảnh của những thỏa thuận chung, thì rõ ràng và cốt lõi phải dựa trên những hợp đồng mà các bên đã ký kết. Định nghĩa SKBKK và các điều khoản xử lý những tình huống phát sinh từ sự kiện này trước tiên phải dựa trên các quy định tại hợp đồng mà các bên đã ký kết. Theo đó, các bên sẽ nỗ lực giải quyết tình huống theo hợp đồng đã thỏa thuận.

Trong trường hợp hợp đồng không quy định những điều khoản nào liên quan đến SKBKK có thể có lợi cho một bên; và nếu có bất kỳ tranh chấp nào xảy ra giữa các bên tham gia hợp đồng về vấn đề SKBKK, tại Việt Nam, thì nó phải được giải thích, xử lý và giải quyết theo Bộ luật Dân sự số 91/2015 /QH13 và Luật Thương Mại số 36/2005/QH11.

Theo Khoản 1, Điều 156, Bộ luật Dân sự 2015, “Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.” Sau khi phân tích sâu hơn, để một sự kiện được coi là SKBKK thì có ba yếu tố bắt buộc phải có gồm:

i. Yếu tố khách quan: do hoàn cảnh khách quan như chiến tranh, dịch bệnh, lũ lụt,…

ii. Không thể lường trước được: Đây là những sự kiện xảy ra hoàn toàn độc lập mà không do ý chí của các bên và các bên không nghĩ rằng nó có thể xảy ra.

iii. Không thể khắc phục: Một sự kiện, mặc dù tất cả các biện pháp và khả năng cần thiết đã được áp dụng, nhưng vẫn không thể khắc phục hậu quả xảy ra do sự kiện khách quan hoặc do sự cố không lường trước được.

  1. Những câu hỏi thường gặp

Đối với các doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi dịch COVID-19 không thể thực hiện nghĩa vụ hợp đồng mà họ đã ký kết, để đảm bảo quyền và lợi ích của mình thì các doanh nghiệp cần phải chú ý đến các câu hỏi sau:

  • Có điều khoản về trường hợp bất khả kháng hoặc điều khoản về việc có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng bất cứ lúc nào có hoặc không đưa ra bất kỳ lý do nào hay không?
  • Bạn có quyền trì hoãn hoặc kéo dài thời gian mua hàng không?
  • Đối tác hợp đồng có quyền đưa ra yêu cầu công nhận trường hợp bất khả kháng hay không?
  • Đối tác hợp đồng có làm những gì cần thiết để yêu cầu công nhận trường hợp bất khả kháng hay không?
  • Hậu quả của SKBKK là gì?
  • Việc cứu trợ khẩn cấp có có sẵn không?
  • Nếu không có điều khoản về SKBKK, việc hủy bỏ hợp đồng sẽ bị phạt như thế nào?
  • Điều khoản thanh toán là gì và thanh toán trễ sẽ bị phạt như thế nào?
  • Bạn có quyền được sửa đổi hoặc thay thế hàng hóa hay không?
  • Có khung giá, băng tần, chỉ mục hoặc các cơ chế điều chỉnh khác có thể được đưa ra hay không?
  • Điều gì xảy ra nếu nhà cung cấp của bạn tuyên bố phá sản?

Đáng nói đến, có một câu hỏi được hỏi nhiều nhất đó là, rằng liệu một SKBKK như dịch COVID-19 có được chấp nhận như một lý do cho việc không thanh toán hoặc chậm thanh toán khi mua hàng hay không. Điều đó thì cần phân tích xem dịch COVID-19 có hội tụ đủ tất cả ba yếu tố được đề cập ở trên để được coi là SKBKK hay không.

Trong bối cảnh hiện tại, chính quyền đã ban hành các quy định không cho phép một số hoạt động và cách ly các hoạt động giao dịch hàng hóa, con người và dịch vụ giữa các khu vực nhất định bị ảnh hưởng hoặc có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19. Dịch bệnh này có thể được coi là đáp ứng các yêu cầu của (i) yếu tố khách quan và (ii) không thể lường trước do quyết định của Chính phủ. Có lẽ yếu tố (i) và (ii) tương đối rõ ràng và không có gì tranh cãi.

Tuy nhiên, yếu tố thứ ba “không thể khắc phục” có thể bị tranh cãi về mặt pháp lý bởi vì các bên phải chứng minh rằng “Hậu quả của sự kiện đó không thể khắc phục được mặc dù đã thực hiện mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.” Trong trường hợp dịch COVID-19 được coi là SKBKK, thì việc thanh toán không thanh toán hoặc chậm thanh toán trong mua hàng của bên mua không được coi là vi phạm hợp đồng.

  1. Những việc cần thiết để đảm bảo quyền và lợi ích của doanh nghiệp

Các doanh nghiệp nên thông báo cho đối tác về khả năng và những khó khăn trong việc không thể thực hiện hợp đồng do ảnh hưởng của dịch COVID-19 là một dạng SKBKK để giảm tối đa những thiệt hại có thể xảy ra.

Các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 có thể đàm phán lại hợp đồng liên quan đến một phần nghĩa vụ không thể thực hiện được do dịch COVID-19. Ngoài ra, cần đi tìm các cách để chứng minh yếu tố thứ ba “không thể khắc phục” của SKBKK đối với dịch COVID-19. Đây là một yếu tố còn gây tranh cãi và rất khó để chứng minh. Do đó, doanh nghiệp nên ghi lại và lưu giữ tất cả bằng chứng trong suốt thời gian dịch bệnh và trong quá trình thực hiện hợp đồng, chẳng hạn như thông báo của Nhà nước về quyết định đình chỉ hoạt động kinh doanh.

Cho đến nay, đại dịch toàn cầu COVID-19 vẫn còn phức tạp. Để tránh những hậu quả không mong muốn, mỗi cá nhân hoặc doanh nghiệp nên chủ động theo dõi để nắm bắt thông tin kịp thời. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần phải sử dụng tất cả những nỗ lực tốt nhất của mình để đối phó với các rủi ro.

Nhìn chung, luật pháp Việt Nam hiện hành cũng quy định những sự kiện được coi là bất khả kháng mang tính khái quát. Do đó, khi soạn thảo hợp đồng trong tương lai, việc các bên phải chuẩn bị các điều khoản cụ thể xác định rõ ràng về SKBKK và nghĩa vụ thông báo khi một bên không thể thực hiện hợp đồng khi SKBKK xảy ra là rất quan trọng.

Tin liên quan


KHUYẾN CÁO

Đây KHÔNG phải là tư vấn pháp lý, nếu muốn được tư vấn độc giả nên liên hệ những luật sư đủ khả năng hành nghề trong lĩnh vực liên quan, các luật sư của VCI Legal chắc chắn nằm trong số đó và rất hân hạnh nếu độc giả muốn chúng tôi tư vấn và đại diện pháp lý. VCI Legal không chịu trách nhiệm nếu một số độc giả sử dụng thông tin trong các BẢN TIN PHÁP LUẬT này để tự giải thích/áp dụng các quy định pháp luật